Thứ Hai, 5 tháng 2, 2018

Nhà rùa học đại chiến bầy thiên nga


PGS Hà Đình Đức là một người nghiên cứu và giảng dạy về sinh học. Trước khi ông bắt đầu các hoạt động bảo vệ hồ Gươm và loài rùa sống ở đó, người ta chẳng mấy ai biết đến ông. Tuy nhiên, có một dạo, cụ rùa hồ Gươm hay nổi lên mặt nước thì các phương tiện truyền thông thường nhắc đến ông như một “nhà rùa học”.

Đùng phát vào một ngày đầu năm 2016, cụ rùa hồ Gươm, do không chống lại được quy luật của tạo hoá, đã lặng lẽ quy tiên. Và từ đó đến nay, các phương tiện truyền thông cũng chẳng nhắc gì đến PGS Hà Đình Đức, khiến ông bỗng dưng trở thành người lặng lẽ.

Tuy nhiên, có lẽ tạo hoá không muốn PGS Đức được nhàn cư nên đầu năm 2018 đã xui khiến Công ty Thoát nước thả thử 12 chú thiên nga xuống hồ Gươm. Và thế là các phương tiện truyền thông lại rầm rộ nhắc đến ông với lời phát biểu đầy tâm huyết: Việc thả 12 con thiên nga đen và trắng xuống Hồ Gươm thật khôi hài, bởi lẽ Hồ Gươm là nơi văn hóa tâm linh, nổi tiếng với truyền thuyết rùa vàng, khi thả thiên nga xuống sẽ làm mất hồn cốt dân tộc.

Thật ra, trước một sự việc lạ mắt, lạ tai diễn ra trên một cái hồ được cho là quan trọng nằm ngay giữa trung tâm thành phố, thì việc người dân và giới nghiên cứu có ý kiến thế này thế nọ âu cũng là điều bình thường. Tuy nhiên, có một điều khiến nhà em khó hiểu, là không biết PGS Hà Đình Đức quan niệm dư lào về truyền thuyết, tâm linh và hồn cốt, mà bao nhiêu năm nay cứ đắm đuối mãi với hồ Gươm mấy lại cụ rùa mà kì thị mấy chú thiên nga.

​​​Nếu đã gọi là truyền thuyết thì bất kì học sinh nào đã từng đọc sách Văn học 6 đều biết, đó là những chuyện không có thật do người xưa phịa ra. Và truyền thuyết về rùa vàng hay hồ Gươm không phải là ngoại lệ, nghĩa là cũng do người xưa phịa ra cả.

Điều đó có nghĩa rằng, về nguồn gốc thì hồ Gươm cơ bản cũng giống như hồ Ba Mẫu, hồ Bảy Mẫu, hồ Thành Công, hồ Giảng Võ hay hồ Ngọc Khánh… Tức là, hồ Gươm cũng chỉ là một cái hồ chứ không phải là vật thể gì siêu nhiên, huyền bí.

Còn nếu nói hồ Gươm là nơi văn hoá tâm linh thì có vẻ nhưng cũng không hẳn đúng, vì thực ra trong quần thể không gian hồ chỉ có Đền Ngọc Sơn là nơi thờ tự mà thôi.

Trong khi đó, thật khó thuyết phục nếu nói rằng việc thả mấy chú thiên nga xuống hồ sẽ xâm phạm đến cảnh quan hay không gian của Đền. Càng khó thuyết phục hơn nếu nói rằng mấy chú thiên nga bé bỏng đó sẽ làm cản trở hay ảnh hưởng đến việc thực hiện các nghi lễ tâm linh ở trong Đền.

Và tất nhiên là sẽ chẳng có ai ngây thơ đến mức tin rằng hồn cốt của dân tộc này lại nằm ở hồ Gươm. Ngay đến việc chọn hình ảnh làm biểu tượng của Hà Nội, người ta cũng chọn Khuê Văn Các chứ không chọn hồ Gươm hay các công trình gắn với hồ như Tháp Bút, Đài Nghiên, Cầu Thê Húc hay Tháp Rùa… (*) Thế cho nên, việc thả thiên nga xuống hồ Gươm, dẫu muốn thì cũng chẳng có cách nào làm mất đi hồn cốt của dân tộc.

Kể ra rất nhiều điều như vậy, nhà em cũng chỉ muốn nói một điều rằng, thả một vài chú thiên nga xuống hồ Gươm chưa phải là điều gì xúc phạm lịch sử, báng bổ thánh thần hay đánh mất hồn cốt… Đây chẳng qua chỉ là một động thái thử nghiệm nhằm tìm ra thêm một điểm nhấn cho cảnh quan của cái hồ mà xưa nay người ta vẫn quen gắn với hình ảnh cụ rùa mà thôi.

Kết quả của thử nghiệm này có thể là thành công hoặc cũng có thể là thất bại. Nhưng nếu không thử nghiệm thì chắc chắn sẽ chẳng có kết quả gì sất. Mà ví thử việc thử nghiệm có thành công và được đông đảo người dân ủng hộ đi nữa, thì mấy chú thiên nga cũng không vì thế mà có thể đi vào truyền thuyết về hồ Gươm thay chỗ của cụ rùa.

Còn trong trường hợp thử nghiệm bị thất bại, thì các chú thiên nga cũng hoàn toàn có quyền nghĩ rằng, không phải thiên nga xấu xí hay kém cỏi hơn rùa, mà chẳng qua là môi trường hồ Gươm không phù hợp để thả thiên nga.

Chứ phải là một cái hồ khác mà người đứng trên bờ không phải là Hà Đình Đức mà là Tchaikovsky thử xem, thì các chú thiên nga lại chẳng làm nên một cái hồ còn oách gấp mấy lần hồ Gươm ý chứ.

Không tin thì lên mạng tìm kiếm mà coi. Số người biết và yêu “Hồ thiên nga” phải nhiều hơn số người biết và yêu “hồ Gươm” dễ cũng gấp một nghìn lần chứ chẳng chơi!

-----
(*) Điều 6 Luật Thủ đô quy định: Biểu tượng của Thủ đô là hình ảnh Khuê Văn Các tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét