Thứ Bảy, 25 tháng 11, 2017

Cải tiến chữ quốc ngữ, cải tiến chữ Ăng lê


Ông Bùi Hiền từng làm Phó Hiệu trưởng Trường ĐHSP Ngoại ngữ Hà Nội. Nhờ dày công nghiên cứu, ông Hiền phát hiện ra rằng chữ quốc ngữ đã bộc lộ nhiều bất hợp lý, nên cần phải cải tiến để giản tiện, dễ nhớ, dễ sử dụng, tiết kiệm thời gian, vật tư…

Chẳng hạn, việc sử dụng 2, 3 chữ cái để biểu đạt một âm vị phụ âm đứng đầu, ví dụ C - Q - K (cuốc, quốc, ca, kali), Tr - Ch (tra, cha), S - X (sa, xa)…, hoặc việc dùng 2 chữ cái ghép lại để biểu đạt âm vị một số phụ âm đứng cuối vần như Ch, Ng, Nh (mách, ông, tanh…), dẫn đến khó khăn cho người đọc, người viết, thậm chí gây hiểu nhầm hoặc không hiểu được chính xác nội dung thông tin. Người học như trẻ em hay người nước ngoài, cũng rất hay mắc lỗi do sự phức tạp này mang lại.

Từ đó, ông Hiền đề xuất một phương án làm cơ sở để tiến tới một phương án tối ưu trình nhà nước cải tiến chữ quốc ngữ, tương tự như thứ ngôn ngữ mà các bạn tin tin đang dùng. Tỉ như: “Luật giáo dục” phải viết là “luật záo zụk”, “nhà nước” là “n'à nướk”, “ngôn ngữ” là “qôn qữ”...[1]

Noi gương ông Hiền, em cũng mạnh dạn đề xuất cải tiến chữ Ăng lê:

- Những từ bắt đầu bằng chữ k mà phát âm cũng như bắt đầu bằng chữ c thì sửa hết k thành c. Tỉ như: skin => scin, kitchen => citchen

- Những từ kết thúc bằng tổ hợp chữ cái có chứa chữ k thì thay tổ hợp chữ cái đó bằng chữ k. Tỉ như take => tak, make => mak, lake => lak, stick => stik, fuck => fuk…

- Thay thế tổ hợp tion/sion bằng tổ hợp “tn” hoặc “sn”. Tỉ như, caption => captn/capsn, nation => natn/nasn, television => televisn…

- Thay thế tổ hợp “nge” nằm ở cuối từ bằng chữ g. Tỉ như, change => chag, strange=> strag…

- Thay thế các tổ hợp có phát âm /i/ hoặc /i:/ bằng chữ i. Tỉ như, clean => clin, seem => sim, steam => stim…

Nếu được cải tiến như trên, sẽ mang lại lợi ích rất lớn cho thế giới, bởi dù sao, so với tiếng Việt thì tiếng Ăng lê phổ biến hơn rất nhiều.

Tất nhiên, giống như đề xuất của ông Hiền, đề xuất của em cũng mới chỉ là một phương án làm cơ sở, do chỉ được nghiên cứu nhanh khi mới mở mắt lườm qua điện thoại. Để tiến tới một phương án tối ưu trình nhà nước Ăng lê, thì Trường ĐHSP Ngoại ngữ Luân Đôn cần phải tổ chức nghiên cứu kĩ lưỡng và cụ thể hơn.

Ngày mai, em sẽ viết thư cho Nữ hoàng Elizabeth II và Thủ tướng Theresa May…
​​​​
Ảnh: Một ví zụ về cữ kuốk qữ kải tiến weo kác kủa ôq Bùi Hiền

-----
[1] Xem bài: Xôn xao đề xuất cải tiến bảng chữ cái, "Tiếng Việt" thành "Tiếq Việt"

Thứ Năm, 2 tháng 11, 2017

Cởi mở hơn chút được không, Bộ Giao thông?

​​

Các xe Uber, Grab sẽ phải niêm yết tên và số điện thoại của đơn vị kinh doanh ở hai bên thân xe, có logo nhận diện.

Đó là một nội dung được khẳng định trong văn bản của Bộ Giao thông vận tải trả lời kiến nghị của Hiệp hội taxi Hà Nội về một số vấn đề của xe thí điểm hợp đồng điện tử.

Tại văn bản nói trên, Bộ Giao thông cũng cho biết sẽ nghiên cứu để đưa vào Nghị định 86 (sửa đổi) các quy định về việc lái xe phải được tập huấn nghiệp vụ, có chứng chỉ hành nghề, mặc đồng phục, đeo thẻ nhân viên…[1]

Đọc thông tin được nêu trên các báo về văn bản này, cá nhân tôi cảm thấy hơi bất ngờ, bởi trước đó, tin tức trên các báo đều cho thấy, Bộ Giao thông tỏ ra rất ủng hộ sự phát triển của Uber, Grab. “Đây là cuộc cạnh tranh sòng phẳng, việc gì pháp luật không cấm thì doanh nghiệp được làm” - đại diện của Bộ Giao thông khẳng định.

Trả lời phỏng vấn của báo chí, vị đại diện nói trên cũng đã chỉ ra một loạt các ưu điểm của Uber và Grab như: thái độ phục vụ thân thiện, giá cả minh bạch, chất lượng xe tốt, không chạy lòng vòng tìm khách, mức độ an toàn cao hơn, loại bỏ được tình trạng “giá xăng tăng nhẹ, giá cước tăng phi mã và không bao giờ hạ”…[2]

Những tưởng, với những ưu điểm vượt trội không thể chối cãi được như vậy của Uber và Grab, Bộ Giao thông sẽ có những động thái tích cực nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của loại hình dịch vụ này.

Đáng tiếc là, trong khi các động thái tích cực chưa được nhìn thấy ở đâu, thì Bộ Giao thông lại đưa ra một yêu cầu hoàn toàn trái ngược với bản chất và đặc điểm của loại hình dịch vụ như Uber và Grab.

Uber và Grab ra đời, trước hết, là nhằm nâng cao hiệu suất khai thác tài sản của một bộ phận dân cư có ôtô tạm thời nhàn rỗi và đáp ứng yêu cầu sử dụng phương tiện vận tải của xã hội. Đây chính là một biểu hiện cụ thể và sinh động của cái gọi là “nền kinh tế chia sẻ” mà các học giả, chính khách và giới truyền thông không ngừng nói đến trong thời gian gần đây[3].

Điểm khác biệt dễ nhìn thấy nhất của dịch vụ chia sẻ này so với các dịch vụ truyền thống là ở tính nghề nghiệp của nó. Thay vì thực hiện hoạt động cung ứng một cách chuyên nghiệp như các loại hình dịch vụ truyền thống vẫn làm, thì các dịch vụ chia sẻ này chỉ được thực hiện trong những thời điểm mà người có nguồn lực tạm thời không có nhu cầu sử dụng. Và việc cung ứng các dịch vụ chia sẻ này, về nguyên lí, chỉ là hoạt động không thường xuyên của người sở hữu nguồn lực.

Với những điểm khác biệt như trên của dịch vụ chia sẻ, việc quản lý của cơ quan nhà nước đối với loại hình dịch vụ không thường xuyên này không thể thực hiện như khuôn mẫu mà bấy lâu nay vẫn được áp dụng với các dịch vụ truyền thống.

Thế cho nên, việc đòi hỏi Uber và Grab tuân thủ những quy định tương tự taxi truyền thống như thể dán logo vào thân xe hoặc yêu cầu người lái xe phải mặc đồng phục và đeo phù hiệu… là hoàn toàn không phù hợp với đặc điểm của loại hình dịch vụ taxi công nghệ này, bởi rõ ràng, xe Uber và Grab không phải là xe taxi chuyên nghiệp, người lái Uber và Grab cũng không phải là tài xế chuyên nghiệp.

Trong bối cảnh mà nguồn lực xã hội vẫn đang là hữu hạn, sự phát triển của các loại hình dịch vụ dựa trên nền tảng chia sẻ nguồn lực như Uber, Grab là tất yếu và giúp cho nguồn lực của xã hội được sử dụng có hiệu quả hơn, mang lại lợi ích cho nhiều người hơn. Thêm vào đó, các dịch vụ này còn tỏ rõ ưu thế vượt trội về giá thành do tiết kiệm được rất nhiều chi phí thông qua việc quản lý và vận hành bằng công nghệ hiện đại.

Chính vì tất cả những lẽ đó, các loại hình dịch vụ chia sẻ cần được các cơ quan quản lý nhà nước nhìn nhận một cách cởi mở hơn và có những quy định phù hợp để tạo điều kiện cho chúng phát triển thuận lợi.

Còn nếu như, chỉ vì khó khăn trong việc thu thuế hoặc vì sự kêu gào của một vài doanh nghiệp cung cấp dịch vụ truyền thống mà kìm hãm sự phát triển của các dịch vụ mới này bằng những quy định giời ơi đất hỡi, thì những lời kêu gọi hay phát biểu hùng hồn về “nền kinh tế chia sẻ” hay “cách mạng công nghiệp 4.0”, suy cho cùng, cũng chỉ là chém gió cho sướng mồm mà thôi.


Xem thêm: Cụ Bá muốn bỏ tù lũ trai trẻ!

Chủ Nhật, 29 tháng 10, 2017

Niềm tin cho cá dọn bể


Mỗi khi trông thấy một điều gì đó bất thường hay kì dị xảy ra mà không thể giải thích được bằng những lí do thông thường, tôi hay tự giải toả sự thắc mắc của mình bằng một trong hai câu trả lời vốn đã trở thành kinh điển và được coi là mẫu mực: dùng tiền hoặc dùng tình. Nói theo ngôn ngữ dân gian mà người ở một xứ nọ hay dùng, đó là việc “chạy” hoặc “ngủ”.

​Ấy thế nhưng, khi biết tin ở xứ kia, một cô cá dọn bể được cử làm đại diện nhan sắc cho muôn loài thuỷ sinh của xứ ấy, thì tôi cảm thấy hoàn toàn tuyệt vọng vì nghĩ mãi mà không tài nào tìm ra đạo lí của việc làm này.

​​​“Chạy” thì tất nhiên là không phải rồi, bởi bản thân cô cá dọn bể đã xác quyết như dao chém vào đá, “tôi không mua giải”.

Còn “ngủ” ư? Tất nhiên lại càng không thể nào. Không lẽ cô cá dọn bể lại đi ngủ với hết thảy các vị có quyền cầm lá phiếu bình chọn cho cô? Trong khi, trong số các vị này, có cả những người cùng giới tính với cô cá, và cũng có thể là có cả những vị tuy khác giới tính với cô nhưng chắc cũng phát lợm khi nom thấy nhan sắc của cái người có ý định lên giường cùng họ.

Thế thì, điều gì có thể biện minh cho việc một cô cá dọn bể với nhan sắc rất chi là í ẹ và khả năng ứng xử chỉ ở mức tậm tà tậm tịt lại được chọn làm đại diện cho nhan sắc của các loài thuỷ sinh xứ nọ? Nếu không phải là vì chuẩn mực về sắc đẹp bị đảo lộn, thì lí do còn lại, e rằng, chỉ có thể là do năng lực nhận thức của những người đánh giá đang “có vấn đề”.

Nhưng dù câu trả lời có là gì đi nữa, thì tôi cũng cảm thấy vui vui khi chứng kiến cô cá dọn bể được đội vương miện lên đầu. Đến cả một việc tưởng như không nơi nào trên trái đất này có thể làm nổi, như cái việc trao danh hiệu hoa hậu thuỷ sinh cho một cô cá dọn bể, mà cái xứ kia vẫn làm được, thì chẳng có lí do gì xứ ấy không thể làm được những việc mà rất nhiều xứ khác đã làm xong từ đời, tỉ như mần được chiếc ô tô hoặc xì mát phôn hay trở thành một xứ hiện đại..

Mới hay, được cũng chưa hẳn là việc đáng vui, và mất cũng chưa chắc là việc nên buồn. Câu chuyện “tái ông thất mã” tuy nói về việc của con ngựa ở trên bờ nhưng xem ra, nó cũng đúng cho trường hợp của con cá ở dưới nước vậy!

Thứ Tư, 25 tháng 10, 2017

Sách tham khảo

​​​​

Hôm nay tình cờ đọc bài viết của TS Giáp Văn Dương về chuyện đạo văn, tôi lại nhớ chuyện những quyển sách tham khảo.

Thời đi học, tôi cũng giống anh Dương, chẳng mấy khi có sách tham khảo để đọc. Mà nói thẳng ra, nếu có thì tôi cũng chẳng thèm đọc, bởi ở cái thời chốc lở ấy, tôi nghĩ ai cũng ham chơi và ngủ, chứ chẳng ngu gì mà ham đọc sách.

Năm tôi học lớp 1 hay 2 gì đó, dì tôi, là một giáo viên dạy toán ở Huế, có gửi cho tôi quyển sách toán nâng cao. Bây giờ tôi chẳng nhớ quyển sách ấy tên là gì, chỉ nhớ tác giả là Trương Công Thành, được ghi ở trên đầu trang bìa. Nhưng chẳng hiểu thời ấy kỹ năng đánh vần của tôi phát triển dư lào, mà tôi lại đọc thành Trường Công Thành, và tôi cứ đinh ninh đó chắc là tên của ngôi trường mà dì tôi đang dạy.

Lên cấp 2 thì tôi chẳng có quyển sách tham khảo nào. Mà tôi cũng chẳng có nhu cầu đọc sách tham khảo, dù cho đã bớt ham chơi hơn thời tiểu học.

Cấp 3 thì khá hơn, vì có được vài quyển sách luyện thi học sinh giỏi và luyện thi đại học. Hồi ấy tôi hay le ve tiếp cận mấy bạn gái xinh xinh lớp chuyên văn để mượn mấy quyển sách văn mẫu về học thuộc, đặng lúc nào làm bài thi hay bài kiểm tra thì có cái mà chép.

Tôi nhớ có lần đi mượn sách, cũng gặp một cậu bạn trong lớp đang làm cái việc le ve giống tôi. Cô bạn xinh xinh lớp văn hỏi, “có mượn thơ Nguyễn Tuân không?”. Cậu bạn lớp tôi cũng thật thà, “nếu có thì cho mượn luôn”.

Tôi không biết sau đó thì câu chuyện diễn tiến như thế nào, nhưng tôi nghĩ, mấy cái đứa xinh xinh, chính ra bụng dạ cũng thật khó lường. Chẳng thế mà tự cổ chí kim, hễ cứ ông vua nào bập vào gái xinh thì y như rằng là mất nước.

Lên đại học, tuy đã hết chốc lở và hết ham chơi ham ngủ, nhưng tôi cũng chẳng vì thế mà có nhiều sách tham khảo hơn. Quyển sách tham khảo duy nhất có được là quyển “Chủ nghĩa tư bản - những bất ổn tiềm tàng”, tôi mua lúc đang học năm 3 hay năm 4 gì đó. Hôm ấy đi hiệu sách về, tôi ghé vào nhà ông chú chơi. Cô con gái của chú, đang học lớp 8 hay 9 hay 10 gì đó ra mở cửa. Tôi bảo, “anh có quà cho em đây”. Cô bé hớn hở, “thật á, quà gì đấy?”. Tôi lấy quyển sách mới mua đưa cho nó. Cô bé nhìn vào tựa sách rồi bảo, “em thèm vào quà đấy!”

Ừ, không thèm thì thôi, chứ có thèm thì tôi cũng chẳng cho. Tôi chỉ học theo cái kiểu đùa ác ôn của mấy đứa con gái xinh xinh lớp văn, để coi cái cảm giác của người được quyền đùa giỡn với kẻ khác nó dư lào, chứ nghiến răng nghiến lợi mãi mới mua được quyển sách mà lại đem cho đi mất thì lấy gì mà đọc!

Bây giờ thì tôi có quá nhiều sách tham khảo. Cơ mà, nói thật là chẳng có sức mà đọc cho hết. Có nhiều quyển sách tôi biết là quan trọng và hay, nhưng mua về thì cứ để mãi trên giá chứ chẳng đủ can đảm để mở ra hoặc không đủ kiên nhẫn để đọc hết. Không còn chốc lở nữa, nhưng hình như tôi lại bị mắc cái tật giống như thủa còn thơ: ham chơi và ham ngủ!

Thứ Tư, 18 tháng 10, 2017

Lão nữ anh hùng và chàng phi công hào kiệt


​​LÃO NỮ ANH HÙNG PHƯỜNG GIÁP BÁT

Gái già không ngựa cũng chẳng thương
Tuổi đã sáu mươi, sức vẫn cường
Trai ba mươi tuổi không kịp ngáp
Kém gì Triệu Tử ở Đương Dương!


CHÀNG PHI CÔNG HÀO KIỆT

Một lần làm thử chú phi công
Mặc dù không biết luật giao thông
Điều khiển máy bay nơi Giáp Bát
Tên tuổi chói loà với núi sông!

Thứ Tư, 4 tháng 10, 2017

Đào Tuấn, tiến sĩ “chính quy” và tiến sĩ “bìa”


Đào Tuấn là một cây viết quen thuộc trên mục “Sự kiện và Bình luận” của Báo Lao động. Theo đánh giá của tôi, anh viết rất hay. Bài viết của anh thường ngắn gọn, lý lẽ của anh thường sâu cay, và kết luận của anh cũng thường làm tôi bị thuyết phục.

Cơ mà dạo gần đây, Đào Tuấn có một số động thái làm tôi thấy thực sự khó hiểu, khi anh bình phẩm về chuyện khoa cử và bằng cấp của một vị chức sắc và một giảng viên đại học.

Vị chức sắc kia, học “chính quy” ở một trường đại học của Mỹ và được trường này cấp bằng tiến sĩ chỉ sau 1 năm 9 tháng. Vị này sau đó bị cơ quan chức năng đề nghị kỉ luật với nhiều lý do, trong đó có lý do sử dụng cái bằng tiến sĩ kia để khai hồ sơ cán bộ.

Còn vị giảng viên nọ, làm luận án tiến sĩ ở một viện nghiên cứu trong nước với đề tài liên quan đến nghệ thuật chữ trên bìa sách. Không biết luận án này có tính cấp thiết như thế nào và chất lượng đến đâu, nhưng dù sao, anh giảng viên nọ cũng đã bảo vệ luận án thành công để nhận học vị tiến sĩ.

Mặc dù được đào tạo ở 2 nước khác nhau, trong những điều kiện khác nhau, nhưng tấm bằng tiến sĩ của vị chức sắc kia và anh giảng viên nọ lại có chung một điểm rất giống nhau, là làm cho đám đông bàn ra tán vào không ngớt. Tình cờ thay, trong cả hai đám đông đó, đều có sự xuất hiện của Đào Tuấn.

Chỉ có điều, điệu bộ của Đào Tuấn ở giữa hai đám đông lại hoàn toàn trái ngược nhau.

Ở đám bàn tán về vị chức sắc kia, trong khi đa phần công chúng cho rằng việc kỉ luật vị này do sử dụng bằng tiến sĩ không được công nhận là thoả đáng, thì Đào Tuấn lại viết một bài đăng lên báo Lao động nêu vấn đề, liệu việc tấm bằng kia không được công nhận là “oan thị Kính hay oan thị Màu?”

Tất nhiên, dù là “thị Kính” hay “thị Màu” thì câu trả lời mà Đào Tuấn có thể tìm ra cũng không có giá trị gì đối với nhà chức trách. Mà ví thử, nếu vì bài báo của Đào Tuấn mà nhà chức trách xem xét lại quyết định của mình, thì Đào Tuấn cũng khó lòng làm cho những người đã từng đánh vật với đèn sách và những người có trí tuệ phát triển bình thường tin rằng một chương trình đào tạo tiến sĩ nghiêm túc lại có thể được hoàn thành trong vòng 1 năm 9 tháng.

Trong một động thái ngược lại, khi luận án của anh giảng viên nọ vừa mới bảo vệ xong, thì Đào Tuấn lại đăng ngay lên facebook một xì ta tút mỉa mai về tên đề tài luận án của anh ta. Trong khi, luận án của anh giảng viên được thực hiện trong 4 năm ròng rã ở một cơ sở đào tạo tiến sĩ được Nhà nước cấp phép và được thông qua bởi một hội đồng mà tôi tin rằng, bất kỳ ai trong số họ cũng có kiến thức hơn hẳn Đào Tuấn trong lĩnh vực mà luận án kia đề cập.

Tôi không biết Đào Tuấn đã thử tìm hiểu qua, xem cung cách đào tạo tiến sĩ “chính quy” của nước Mỹ là như thế nào và luận án tiến sĩ “bìa” kia chất lượng ra làm sao, nhưng cách phản ứng của anh trước hai tấm bằng tiến sĩ ở trên thực sự làm tôi khó hiểu.

Tôi cố xua đi cái suy nghĩ rằng những phản ứng kia của Đào Tuấn khác nhau bởi vì chúng nhằm vào những người có địa vị khác nhau. Nhưng nếu bỏ qua suy nghĩ đó, thì chẳng lẽ, một Đào Tuấn sắc sảo mà tôi thường tìm đọc mỗi khi giở tờ báo Lao động ra, lại có thể suy nghĩ về sự đèn sách đơn giản và nhanh nhảu đến mức bộp chộp như vậy ư?

Anh làm tôi nhức đầu quá cơ, Tuấn ạ!

P/S. Ở báo của Đào Tuấn cũng có một người nhanh nhẩu đăng bài bình phẩm về luận án của anh giảng viên kia. Nhưng mà, người này thì từ xưa đến giờ tôi thấy viết lách cũng chẳng ra gì. Mà một tay viết non choèn choẹt như vậy thì có bộp chộp thế, chứ bộp chộp nữa cũng chẳng làm tôi mảy may để ý.

Chủ Nhật, 27 tháng 8, 2017

Tài kiêng nhất bộc lộ: câu chuyện của Dương Tu


1. Dương Tu xuất hiện lần đầu tiên trong “Tam quốc diễn nghĩa” ở Hồi thứ 60, khi sứ giả Tây Xuyên là Trương Tùng vào yết kiến Tào Tháo. Lúc bấy giờ, Tu đang làm chủ bạ ở phủ thừa tướng, một chức quan nhỏ chuyên coi về việc sổ sách, giấy tờ.

​Tuy được tiếng là học rộng, biện bác giỏi, thông minh hơn người, nhưng tài năng của Dương Tu trong “Tam quốc diễn nghĩa” cũng không có gì bộc lộ rõ rệt cho đến Hồi thứ 71, khi Tào Tháo nhìn thấy bài văn bia của Sái Ung có đề mấy chữ: “Hoàng quyến, ấu phụ, ngoại tôn, tê cữu”.


​​Ảnh: Tào Tháo (đeo kiếm) mấy lị Dương Tu (chả đeo gì)
Tháo nghĩ mãi mà không hiểu những chữ ấy có nghĩa gì, tả hữu cũng không ai giải thích được. Chỉ có mỗi Dương Tu đoán được ngay, tám chữ ấy ghép lại thành “Tuyệt diệu hảo từ”, nghĩa là lời lẽ hay tuyệt diệu[1]. Ai nấy đều khen Tu là người nhận thức nhanh.

Và tài nhận thức của Dương Tu còn được thể hiện rất rõ qua nhiều lần đoán ý của Tào Tháo được La Quán Trung chép lại. Khi Tháo lấy bút viết chữ “Hoạt” ở trên cửa vườn hoa, không ai hiểu ý ra sao, thì Tu đã biết là ý Tháo chê cửa rộng[2]. Khi Tháo viết ba chữ “Nhất hợp tô” trên hộp sữa được biếu, thì Tu lấy ngay thìa chia với mấy người cùng ăn vì đoán ý Tháo là “nhất nhân nhất khẩu tô”, tức mỗi người một thìa sữa[3]

2. Chỉ qua một vài câu chuyện như vậy, có thể thấy Dương Tu là một người cực kỳ nhanh trí. Và theo lẽ thường, nếu cứ chuyên tâm dùng tài trí đó vào việc phụng sự Tào Tháo thì không có lí do gì để Dương Tu không được trọng dụng trong tập đoàn cát cứ nước Nguỵ.

Hiềm một nỗi, Dương Tu tuy là người có thể đoán rất nhanh ý tứ của Tháo, nhưng lại cực kì chậm trong việc nhìn ra sự đố kị của họ Tào. Mặc dù mỗi lần nghe Dương Tu luận giải, Tào Tháo ngoài mặt đều tươi cười và khen Tu là người giỏi, nhưng trong bụng, thực ra Tháo ghét Dương Tu lắm.

Dương Tu không biết Tào Tháo ghét mình, lại càng ra sức thể hiện. Thế nên khi Tào Tháo vờ mê ngủ để giết tên đầy tớ hầu cận, thì Tu trỏ vào thây ma tên đầy tớ mà nói: “Không phải thừa tướng ngủ mê đâu, chính mày mới thực là ngủ mê”. Khi Tào Tháo vờ sai lính canh ngăn trở không cho Tào Thực ra khỏi thành, thì Tu xui Thực chém luôn cả lính canh đi. Tu lại soạn sẵn vài mươi điều đối đáp cho Tào Thực, để hễ Tháo có hỏi đến câu gì, thì Thực cứ sẵn thế mà đáp… Tháo vì thế càng ghét Tu.

Và đỉnh điểm của việc Tào Tháo ghét Dương Tu chính là lần Tu đoán khẩu lệnh của Tháo ở Hồi thứ 72. Số là lần ấy quân Tào đang thất thế ở Hán Trung, Tháo thấy nhà bếp dâng một bát canh trong đó có cái gân gà, liền ban khẩu lệnh ban đêm là “Kê cân”. Dương Tu nghe khẩu lệnh, đoán Tào Tháo sớm muộn cũng sẽ rút quân, liền sai bộ hạ của mình thu xếp hành trang để về.

Theo lí giải của Dương Tu, “kê cân” nghĩa là gân gà, gân gà ăn thì không có vị gì, mà bỏ thì tiếc. “Nay tiến lên thì đánh không được, mà lui về thì lại sợ người cười, ở mãi cũng vô ích, không bằng về cho sớm còn hơn” - Tu nói.

Tào Tháo đang sẵn ghét Dương Tu nhưng chưa có cớ gì để trị tội, nhân có việc đoán khẩu lệnh này, liền quy cho Tu nói càn làm náo động quân sĩ, rồi sai đao phủ điệu Dương Tu ra chém, bêu đầu trước cửa quân…

3. Xét về vai trò và phẩm trật thì Dương Tu không phải là một người quan trọng dưới trướng Tào Tháo, cũng không phải là một nhân vật lớn trong “Tam quốc diễn nghĩa”. Ngoài những lần nhanh trí đoán được ý tứ của họ Tào, trong suốt 72 hồi trước khi Dương Tu bị chém, độc giả “Tam quốc diễn nghĩa” chưa từng thấy kể Dương Tu hiến cho Tào Tháo một mưu kế hay mưu lược nào đáng kể, khác hẳn với những mưu sĩ được Tháo trọng dụng như Quách Gia, Tuân Úc, Trình Dục, Giả Hủ…


​​Ảnh: “Bay đâu, chém bỏ mẹ thằng Tu cho anh!” - Tào Tháo hét
Sự “kém tiếng” của Dương Tu so với các mưu thần của Tào Tháo trong “Tam quốc diễn nghĩa” có thể là do Tu không thực sự có thế mạnh về việc trị nước hoặc dùng binh, có thể do chức trách được giao của Tu chỉ là trông coi việc sổ sách, giấy tờ, cũng có thể là do Tào Tháo ghét Dương Tu nên không muốn dùng mưu kế của Tu, hoặc cũng có thể là Tháo đã dùng nhiều mưu kế của Tu nhưng La Quán Trung không chép vào…

Tuy nhiên, dù nguyên nhân thực tế có là như thế nào đi nữa, thì khi xem những chuyện về Dương Tu, độc giả có thể nhận ra một điều, là Tào Tháo đã quá cay nghiệt đối với Dương Tu. Mặc dù sau khi bại trận phải rút quân ở Hán Trung, Tào Tháo nhớ đến lời Dương Tu nên sai thu thi hài Tu, làm ma chôn cất linh đình, nhưng suy cho cùng thì trong suốt cuộc đời 34 năm đi theo họ Tào, Tu chưa hề được Tào Tháo biệt đãi hay trọng dụng. Bằng chứng là từ lúc xuất hiện cho đến trước khi bị chém, Dương Tu chỉ được giao làm chủ bạ - một chức vụ mà nói như lời của Trương Tùng khi mới gặp Dương Tu, chẳng qua là “một kẻ nha lại ở phủ thừa tướng”.

Cứ cho là, với sự già đời lọc lõi của mình, có thể Tào Tháo cho rằng tài năng của Dương Tu chỉ đáng làm một chức trông coi việc sổ sách giấy tờ, thì Tu cũng không vì thế mà tỏ ra bất mãn hay có ý chống lại họ Tào. Chính Dương Tu khi bị Trương Tùng mỉa mai về phẩm trật của mình, đã nói: “Tôi tuy làm một chức nhỏ, nhưng thừa tướng giao cho coi việc sổ sách tiền lương, cũng là việc quan trọng. Vả lại được gần thừa tướng, sớm tối ngài còn dạy bảo cho nhiều điều có ích. Cho nên tôi cũng vui lòng nhận”.

Qua đó để thấy Dương Tu cũng là người biết phận sự của mình. Nếu có chăng một điều gì đó không ổn gợn lên ở con người Dương Tu, thì đó chính là việc Tu hay khoe tài khiến Tháo phải khó chịu. Tuy nhiên, Tu không phải là người đầu tiên và duy nhất bộc lộ tài năng với Tháo. Trước Dương Tu, Tháo cũng đã từng dung thứ cho tội lỗi của những kẻ được cho là có tài như Nễ Hành hay Trần Lâm, khi Hành hay Lâm thậm chí còn cởi hết áo quần mà mắng họ Tào hoặc làm bài hịch mà chửi cả tổ phụ của Tháo…

Nhớ khi xưa, cổ nhân thường có câu, rằng “tài kiêng nhất là bộc lộ”[4]. Giống như không ít nhân vật khác trong “Tam quốc diễn nghĩa”, Dương Tu đã không làm được cái việc che giấu tài năng của mình. Nhưng suy cho cùng thì cái sự hợm tài của Tu cũng chẳng làm hại đến ai, thậm chí nếu Tu tiếp tục được sử dụng thì có thể họ Tào đã rất yên tâm vì có được một người trông coi sổ sách tài năng, mẫn cán.

Chỉ tiếc thay cho Dương Tu và cũng trách thay cho Tào Tháo, là sao Tháo có thể bao dung được sự hợm tài của bao nhiêu người đối nghịch với mình, lại không thể bao dung được với sự hợm tài của một kẻ tôi tớ như là Dương Tu!?

-----
[1] Theo giải thích của Dương Tu thì đó là câu ẩn ngữ. “Hoàng quyến” nghĩa là sợi tơ có sắc vàng, chữ “sắc” chắp với chữ “ti” thì thành chữ “Tuyệt”. “Ấu phụ” nghĩa là con gái nhỏ, con gái nhỏ thì là thiếu nữ, chữ “thiếu” chắp với chữ “nữ” thành chữ “Diệu”. “Ngoại tôn” nghĩa là cháu ngoại, cháu ngoại thì là con người con gái, con gái là chữ “nữ tử”, chữ “nữ” chắp với chữ “tử” thành chữ “Hảo”. “Tê cữu” là cái cối giã hành, chịu cay là chữ “thụ tân”, chữ “thụ” chắp với “tân” thành ra chữ “Từ”. Nói tóm lại thì là bốn chữ “Tuyệt Diệu Hảo Từ”, nghĩa là “Lời lẽ hay tuyệt diệu”.
[2] Dương Tu nói: Trong chữ “môn” thêm một chữ “hoạt” thì là chữ “khoát”. “Khoát” nghĩa là rộng, ý ngài chê cửa này rộng quá đây!
[3] Nguyên chữ “hợp” trong Hán tự gồm mấy chữ “nhân”, “nhất”, “khẩu”. Tu đọc ngay thành câu “Nhất nhân nhất khẩu tô”.
[4] Nguyên văn câu của Lã Khôn: “Khí kiêng nhất là hung hăng. Tâm kiêng nhất là hẹp hòi. Tài kiêng nhất là bộc lộ”.

Chủ Nhật, 20 tháng 8, 2017

Đi uống trà với người kia


Người kia thì thích uống trà
Còn mình lại muốn ở nhà lướt “Phây”
Ấy nhưng “đó” chẳng chịu “đây”
Thế nên mình phải xỏ giầy vào đi

Thực ra cũng chẳng thiết chi
Lượn ra ngoài phố, nhưng vì rỗi hơi
Thế nên tranh thủ đi chơi
(Đến khi nào thấy mưa rơi thì về)

Ngày xưa hay uống cà phê
Người ta trông thấy lại chê mình già
Ngày nay đú đởn uống trà
Hình dong theo đó trẻ ra mấy phần

Thế nên khỏi phải phân vân
Ăn chơi bất kể xa gần cứ đi
Thời gian trôi giống ngựa phi
Cũng nên “tới bến” trước khi về già!

(*) Chẳng biết có phải vì trời sắp mưa hay không, nhưng ngồi uống có mỗi cốc trà sữa mà thấy cóc nhái cứ phi ra ầm ầm!

Xem thêm:

- Trời sắp bão khó ngủ
- Bài ca nhà ướt vì nồm

Thứ Sáu, 21 tháng 7, 2017

Trời mưa rơi cả mèo và chó!


1. Thực ra đó là cách dịch theo kiểu Google từ một câu thành ngữ cổ của bọn Anh Cát Lợi: It rains cats and dogs. Câu thành ngữ này được bọn Anh Cát Lợi dùng để chỉ cái sự mây mưa của ông giời, mà cụ thể là mưa như trút nước.

​​​Phàm đã là thành ngữ cổ thì chắc chắn là phải ra đời từ rất lẩu rất lâu rồi. Nhưng tôi không hiểu vì sao bọn Anh Cát Lợi thời đó lại dùng chó và mèo để ví von cái sự mây mưa của ông giời, trong khi từ xa xưa đã có những thứ còn nhớn nhao và to tát hơn mèo và chó rất nhiều, tỉ như: voi, ngựa, trâu, bò, lợn, cừu, dê…, hoặc sau này khi khoa học đã tiến lên các cuộc công nghiệp ba chấm rưỡi hoặc bốn chấm không thì có những thứ còn thậm vĩ đại, như: máy bay, tên lửa, vệ tinh, tầu vũ trụ…

Anyway, đằng nào thì tổ tiên của bọn Anh Cát Lợi cũng đã trót dùng mèo và chó để chỉ cái sự mưa to rồi. Hậu thế ngày nay cứ thế mà dùng thôi, thắc mắc làm gì cho lắm!

2. Lần đầu tiên tôi biết đến cái sự trời mưa mèo và chó là khi tôi còn theo học tiếng Anh Cát Lợi thủa còn chốc lở. Và sau này, tôi có lần tình cờ gặp lại câu thành ngữ này khi một đứa cháu gái giỏi tiếng Anh Cát Lợi của tôi nhảy chồm chồm lên Facebook mà than: Trời mưa rơi cả mèo và chó! Tất nhiên, nhời than của nó phải bằng tiếng Anh Cát Lợi.

Nhòm thấy xì ta tút kia, tôi liền léo lên trên Facebook mà khen đứa cháu gái tôi là giỏi, và kể cho nó nghe về cơ sự vì sao tôi hiểu được cái câu nó vừa post kia.

Đứa cháu tôi nghe xong thì quay ngược lại khen tôi giỏi hơn nó, bởi thủa còn chốc lở, nó chưa hề một lần được nghe đến câu thành ngữ đó như tôi.

Tôi chẳng biết nói gì, đành mượn lời của ông nội thằng Bờm để nói với cháu gái tôi: “Ông giỏi thì đã đành. Bố Bờm cũng giỏi. Mà Bờm thì lại càng giỏi. Đúng là cả họ nhà mình khôn!”

Đứa cháu gái lại bảo rằng, vì tôi giỏi hơn nó, nên tôi là Bờm, còn nó ít giỏi hơn nên nó sẽ là một trong 2 người còn lại.

Tôi chẳng biết nói gì hơn, đành thở dài mà ngao ngán vì nỗi có đứa cháu gái thông minh mà đốn mạt.

3. Cho đến một hôm gần đây…

Ấy là hôm mà ở Hà Nội trời mưa như trút nước và có một kẻ nhảy lên Facebook nói: “Trời mưa to quá máy bay rơi luôn… thật kinh khủng… Nội Bài này”. Và thế là cái kẻ thích ca thán chuyện mây mưa của ông giời kia lập tức bị công an đưa vào diện điều tra.

Chưa biết là cơ sự nào đã làm ra cái xì ta tút kia, nhưng từ câu thành ngữ của bọn Anh Cát Lợi, thì tôi đoán, người viết ra xì ta tút này có thể là một kẻ đang ở vào độ ẩm ương như cháu gái tôi dạo nọ. Chỉ có điều, thay vì dùng mèo và chó như đứa cháu gái đốn mạt của tôi hoặc tổ tiên của bọn Anh Cát Lợi, thì kẻ ẩm ương kia lại dùng máy bay để cho thêm phần trực quan sinh động và cập nhật với tiến bộ của khoa học kĩ thuật.

Nhưng không may cho kẻ kia, ở cái xứ này, việc nói trời mưa rơi cả máy bay lại là một việc tày đình và gây hậu quả nghiêm trọng hơn hẳn việc nói trời mưa rơi cả chó, mèo hay những con khác thậm chí còn to hơn, như trâu, bò, voi, ngựa…

Và nghĩ đến đây, tôi thấy thật may vì tổ tiên của bọn Anh Cát Lợi đã không dùng máy bay, tên lửa hay vệ tinh… để ví von cái chuyện mây mưa của ông giời. Ví thử ngày ấy mà khoa học tiến bộ như bây giờ và người Anh đã biết rằng có những thứ còn to hơn cả mèo và chó như máy bay (airplane), tên lửa (missile) hay vệ tinh (satellite)…, thì biết đâu, đứa cháu gái ẩm ương và giỏi tiếng Anh Cát Lợi của tôi, cách đây mấy năm, cũng đã bị công an gọi lên để điều tra khi nó viết trên Facebook: It rains airplanes and satellites!

(*) Liu một phát coi như là ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích giải trí, hem nhằm biện hộ cho cái kẻ đang bị điều tra kia.

Thứ Năm, 20 tháng 7, 2017

Tởm lợm cái bọn đạo văn!


Năm 2015, cái gọi là nhà thơ Phan Huyền Thư bị phát hiện đạo thơ của nhà thơ Phan Ngọc Thường Đoan. Cái gọi là nhà thơ đành phải viết một bức thư xin lỗi trong cái thế cực chẳng đã, với những lời lẽ quanh co mà những người từng đọc Tam quốc diễn nghĩa sẽ dễ dàng tìm thấy ở đó sự trí trá không khác gì việc Tào Tháo nhận hình phạt tự cắt tóc của mình thay cho chém đầu khi để ngựa dẫm vào lúa của dân[1].

​​​​​​​​Thế nên mới có thơ rằng:
Từ năm chín sáu gần lắm sao
Tìm ra chứng cứ thế éo nào?
Loanh quanh xin lỗi thay nhận tội
Trí trá Huyền Thư ấy cũng cao!


Năm 2016, cái gọi là nhà văn Võ Thị Lệ Thuỷ lại bị phát hiện là đạo văn, nhưng không chỉ là của một người mà là của rất nhiều người ở nhiều thời điểm. Tuy nhiên, cái gọi là nhà văn này tỏ ra còn cao hơn cả cái gọi là nhà thơ kia, bằng cách dùng những lời lẽ được cho là siêu nguỵ biện để giải thích cho hành vi ăn cắp chữ nghĩa: “Để bảo vệ cái thánh đường văn chương mà tôi hằng tôn thờ, ngưỡng mộ”; Vì muốn mình “là vật hy sinh để nạn đạo văn không còn có đất sống”; Vì “tò mò muốn biết cách đối nhân xử thế của các nhà văn sau những tác phẩm hết sức nhân văn”; và vì muốn “Hội trung ương quan tâm nhiều hơn nữa đến Hội văn nghệ địa phương!”; vân vân và mây mây

Và sự trơ tráo của Võ Thị Lệ Thuỷ đã lên đến cực đỉnh với việc khiếu nại quyết định kỷ luật của cơ quan bằng một lá đơn trong đó viết lời đanh thép: “Tôi cũng không có ý định ở lại một nơi mang danh nhân văn cao quý, sống cùng những con mang gương mặt người mà lòng dạ còn ác độc hơn loài thú dữ”[2].

Thế mới hay, so với Võ Thị Lệ Thuỷ thì cái sự trí trá của Phan Huyền Thư chưa là cái đinh gỉ gì. Bởi ngoài phẩm chất trí trá ra, Võ Thị Lệ Thuỷ còn có nhiều phẩm chất cao đẹp khác của những kẻ đạo văn chân chính mà những người không biết đạo văn chẳng thể dùng lời nào hơn để ca ngợi ngoài 4 chữ: gái đĩ già mồm.

Thế nên lại phải có thơ:
Đạo văn thì nhận mẹ nó đi!
Quanh co nguỵ biện làm éo chi?
Không biết im mồm, còn la lối
Bị vả rụng răng cũng có khi!


Và để thay cho nhời kết, chúng tôi muốn kiến nghị các cơ quan chức năng cho phép thành lập ra một cái hội, tạm gọi là Hội những người đạo văn. Và nhân sự lãnh đạo của Hội, tất nhiên không thể là ai khác ngoài Chủ tịch Võ Thị Lệ Thuỷ và Phó Chủ tịch Phan Huyền Thư.